Yumuşak dokusu ve dökümlü görünümüyle dikkat çeken viskon kumaş, şal ve eşarp seçiminde sıkça karşımıza çıkar. Peki viskon tam olarak nedir? Nasıl elde edilir, nasıl ipliğe dönüşür ve sonunda giydiğimiz bir şalın parçası hâline gelir?
Koza İpek olarak kumaşın yalnızca görünümünü değil, nasıl üretildiğini de bilmenin doğru şal ve eşarp seçimine yardımcı olduğuna inanıyoruz. Gelin, viskonun yolculuğunu en başından itibaren adım adım inceleyelim.
Viskon nedir? Viskon bitkisi yetişir mi?
“Viskon nasıl yetişir?” sorusunun yanıtı biraz şaşırtıcı olabilir: Doğada viskon bitkisi diye bir bitki yetişmez. Viskonun başlangıç noktası, ağaç gibi bitkisel kaynaklarda bulunan selülozdur. Selüloz işlenerek lif hâline getirilir; bu liflerden de iplik ve kumaş üretilir.
Bu nedenle viskon, bitkisel kaynaklı olmasına rağmen pamuk gibi doğrudan bitkiden toplanıp ipliğe çevrilen bir elyaf değildir. Üretiminde çeşitli işlemler kullanıldığı için ona yeniden üretilmiş selülozik elyaf denir. “Doğal kaynaklı” ifadesi hammaddesini anlatır; üretim sürecini tek başına anlatmaz.
- Aşama: Bitkisel kaynaktan selüloz elde edilir
Viskon üretiminin ilk adımı selüloz içeren hammaddenin temin edilmesidir. Yaygın üretimde ağaçtan elde edilen odun hamuru kullanılır. Bu hamur hazırlanırken viskon lifinin temelini oluşturacak selüloz ayrıştırılır ve sonraki işlemlere uygun hâle getirilir.
Bu aşama, kumaşın henüz ortaya çıkmadığı aşamadır. Ortada şal, eşarp veya iplik bulunmaz; üretilecek lifin hammaddesi hazırlanır.
- Aşama: Selüloz viskon çözeltisine dönüştürülür
Hazırlanan selüloz hamuru belirli kimyasal işlemlerden geçirilir. Önce sodyum hidroksit ile işlenir, ardından karbon disülfür kullanılan bir aşamadan geçerek yeniden çözülebilir hâle getirilir. Sonuçta yoğun kıvamlı bir çözelti oluşur. Viskon adı da bu çözeltinin kıvamıyla ilişkilidir.
Bu işlemlerin amacı sert bir ağaç parçasını doğrudan kumaşa çevirmek değildir. Amaç, selülozu çok ince lifler oluşturabilecek bir biçime getirmektir.
- Aşama: Çözeltiden ince lifler oluşturulur
Viskon çözeltisi, üzerinde çok küçük delikler bulunan bir parçadan geçirilir. Çözeltinin ince akışlar hâlinde çıktığı bu aşama, lif oluşumunun başlangıcıdır. İnce akışlar özel bir banyoda yeniden katılaşarak selüloz liflerine dönüşür.
Ardından lifler yıkanır ve sonraki işlemler için hazırlanır. Üretilecek ipliğin türüne göre lifler kesikli lifler hâlinde işlenebilir veya sürekli filament yapısında kullanılabilir.
- Aşama: Lifler ipliğe dönüşür
Şal ve eşarp dokunabilmesi için liflerin iplik hâline gelmesi gerekir. Kesikli viskon lifleri kullanıldığında lifler bir araya getirilir, hizalanır ve bükülerek iplik oluşturulur. İpliğin inceliği, bükümü ve yapısı, daha sonra üretilecek kumaşın görünümünü ve hissini etkiler.
Bu yüzden “viskon kumaş” adı altında gördüğünüz her ürün aynı değildir. İplik seçimi ve kumaşın üretim biçimi değiştikçe ürünün dokusu, ağırlığı ve dökümü de değişebilir.
- Aşama: İplikler dokunarak kumaş olur
Hazırlanan iplikler dokuma tezgâhına alınır. Tezgâhta uzunlamasına yerleştirilen çözgü iplikleri ile bunların arasından enine geçirilen atkı iplikleri birbirine geçirilerek kumaş oluşturulur.
İpliklerin sıklığı ve dokuma yapısı, ortaya çıkan viskon kumaşın karakterini belirler. Bazı kumaşlar daha hafif ve akışkan görünürken bazıları daha tok bir his verebilir. Viskon başka elyaflarla birlikte de kullanılabilir. Bu nedenle ürün seçerken yalnızca “viskon” adına değil, ürünün gerçek kumaş içeriğine ve dokusuna bakmak gerekir.
- Aşama: Kumaş şal veya eşarp hâline getirilir
Dokunan kumaş, tasarlanan ürüne göre hazırlanır. Düz renkli bir şal veya eşarp için renklendirme yapılabilir; desenli bir modelde ise kumaşa ve tasarıma uygun baskı yöntemi seçilir. Sonrasında kumaş istenen ölçülerde kesilir, kenar işlemleri tamamlanır, kontrol edilir, ütülenir ve paketlenir.
Böylece bitkisel selülozla başlayan yolculuk, kullanıma hazır bir viskon şal veya viskon eşarp ile tamamlanır.
Viskon şal ve eşarbın avantajları nelerdir?
Viskonun tercih edilmesinin başlıca nedenlerinden biri yumuşak dokusu ve dökümlü görünümüdür. Akışkan duruşu, özellikle omuzdan sarkan şal modellerinde ve zarif bir görünüm istenen eşarplarda öne çıkar. Hafiflik hissi ise kumaşın kalınlığına ve dokumasına göre değişir.
Viskon lifleri nem emme özelliğine de sahiptir. Ancak bir şalın kullanım sırasında nasıl hissettireceği yalnızca elyaf adına bağlı değildir. Dokuma sıklığı, kumaşın kalınlığı, diğer elyaflarla karışımı ve kullanım koşulları da önemlidir. Bu nedenle her viskon ürün için “asla terletmez” gibi kesin bir ifade kullanmak doğru olmaz.
Viskon şal mı, viskon eşarp mı seçmeliyim?
Bu sorunun yanıtı kullanım alışkanlığınıza bağlıdır. Omuzlara doğru dökülen, farklı biçimlerde sarılabilen bir model istiyorsanız viskon şallara bakabilirsiniz. Daha belirli bir form ve ölçü tercih ediyorsanız viskon eşarp modellerini inceleyebilirsiniz.
Seçim yaparken ürün fotoğrafının yanı sıra ölçüsüne, kumaş içeriğine ve bakım talimatına da bakın. Aynı elyaftan üretilmiş iki ürün, dokuma ve bitim işlemleri farklı olduğu için farklı durabilir.
Viskon şal ve eşarp bakımı nasıl yapılır?
Viskon ürünün ömrünü korumak için ilk başvurulacak bilgi, ürünün bakım etiketidir. Yıkama sıcaklığı, elde veya makinede yıkama uygunluğu, kurutma ve ütüleme koşulları ürüne göre değişebilir. Genel olarak ürünü sertçe sıkmamak, bakım etiketinin izin verdiği yöntemle yıkamak ve yüksek ısıdan kaçınmak kumaşın görünümünü korumaya yardımcı olur.
Koza İpek’te kumaşı tanıyarak seçim yapın
Bir şal veya eşarp alırken renk ve desen kadar kumaşın nasıl bir kullanım sunduğunu bilmek de önemlidir. Koza İpek’te farklı kumaş, doku ve desen seçeneklerini incelerken ürün açıklamalarındaki içerik ve ölçü bilgilerini karşılaştırabilirsiniz.
Viskonun yumuşak ve dökümlü görünümü sizin tarzınıza uygunsa Koza İpek şal ve eşarp modellerini keşfedin. Ürünler arasında karar vermekte zorlanırsanız aradığınız doku, ölçü ve kullanım biçimi için bizimle iletişime geçin.
